Một đời người không dài. Điều đáng tiếc không phải là chúng ta từng gặp bao nhiêu khó khăn, mà là đã để bao nhiêu thời gian trôi qua trong việc oán trách hoàn cảnh thay vì tìm cách thay đổi nó.
Tôi tin rằng hoàn cảnh có thể tạo ra thử thách, nhưng cách chúng ta lựa chọn phản ứng trước thử thách vẫn nằm trong tay mình.
Khi một người thôi tìm lý do cho thất bại và bắt đầu nhận lãnh trách nhiệm với tương lai của chính mình, họ cũng bắt đầu có khả năng thay đổi cuộc đời.
Với tôi, hành trình đó bắt đầu từ ba điều: một khát vọng đủ lớn, một năng lực đủ mạnh và những mối quan hệ được xây dựng bằng giá trị, uy tín và tinh thần cùng có lợi.
Đừng trao quyền quyết định cuộc đời mình cho hoàn cảnh
Không phải ai cũng bắt đầu từ cùng một điểm. Có người có nhiều điều kiện thuận lợi, có người phải đi lên từ con số gần như bằng không. Có người gặp đúng thời điểm, cũng có người phải mất nhiều năm mới tìm được cơ hội.
Nhưng có một điều mỗi người đều có thể lựa chọn: cách mình đối diện với hoàn cảnh.
Nhận lãnh trách nhiệm không có nghĩa là phủ nhận khó khăn. Đó là không để khó khăn trở thành lý do khiến mình ngừng hành động.
Thay vì hỏi “Tại sao tôi lại gặp hoàn cảnh này?”, hãy hỏi:
“Trong hoàn cảnh hiện tại, tôi có thể làm gì để tạo ra một kết quả tốt hơn?”
Khi không còn dành quá nhiều năng lượng cho việc tìm người để trách cứ, chúng ta có thêm năng lượng để học hỏi, xây dựng năng lực, tìm kiếm cơ hội và tạo ra giá trị.
Tôi cho rằng đó là điểm bắt đầu của sự trưởng thành: không chờ hoàn cảnh thay đổi rồi mới hành động, mà chủ động thay đổi những gì mình có thể thay đổi.
1. Khát vọng lớn – để biết mình đang đi đâu
Mọi hành trình dài đều cần một đích đến. Với một con người, đó là khát vọng.
Khát vọng không chỉ là mong muốn có nhiều tiền hơn hay một vị trí cao hơn. Đó là câu trả lời cho câu hỏi: Mình muốn trở thành người như thế nào và muốn tạo ra giá trị gì trong cuộc đời này?
Tôi luôn tin vào một nguyên tắc:
Làm việc nhỏ nhưng tư tưởng phải lớn.
Một công việc hôm nay có thể rất nhỏ. Một doanh nghiệp có thể bắt đầu với một đội ngũ ít người. Một khoản vốn ban đầu có thể chưa đáng kể. Nhưng cách chúng ta nhìn về công việc đó không nhất thiết phải nhỏ.
Đừng để quy mô hiện tại quyết định tầm nhìn của mình.
Khi tư tưởng đủ lớn, mỗi việc mình làm hôm nay đều có thể trở thành một bước trong một hành trình dài hơn. Khó khăn cũng không còn đơn thuần là lý do để dừng lại, mà trở thành một phần của quá trình rèn luyện năng lực và bản lĩnh.
Hãy tự hỏi: Khát vọng của mình là gì? Mình muốn tạo ra điều gì? Và nếu thành công, thành công đó sẽ mang lại giá trị gì cho những người xung quanh?
Khi câu trả lời đủ rõ, chúng ta sẽ biết mình cần học gì, xây dựng năng lực gì và phải hành động như thế nào.
2. Năng lực và nguồn lực – để biến khát vọng thành kết quả
Khát vọng cho chúng ta biết muốn đi đâu. Nhưng để đi được đến đó, cần có năng lực và nguồn lực.
Tài sản quan trọng nhất của một người không chỉ nằm trong tài khoản ngân hàng, mà còn nằm ở kiến thức, kinh nghiệm, khả năng thực thi và uy tín được tích lũy theo thời gian.
Kiến thức giúp chúng ta hiểu vấn đề. Kinh nghiệm giúp chúng ta nhìn vấn đề sâu hơn. Năng lực thực thi quyết định chúng ta có thể biến những điều mình biết thành kết quả hay không.
Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “Tôi đang có gì?”, hãy hỏi:
“Tôi đã trở thành người có năng lực đến đâu?”
Tài chính là một nguồn lực quan trọng, nhưng trong kinh doanh, nguồn lực không chỉ là tiền. Đó còn là khả năng huy động vốn, thu hút nhân sự, xây dựng đối tác, tiếp cận khách hàng và tập hợp những người cùng tin vào một mục tiêu.
Tôi coi uy tín cũng là một dạng tài sản.
Khi một người nói được và làm được, giữ cam kết, minh bạch với cộng sự và tạo ra kết quả cho khách hàng, uy tín sẽ được tích lũy theo thời gian. Chính uy tín ấy có thể mở ra những nguồn lực và cơ hội mới.
Vì vậy, nếu nguồn vốn hôm nay còn nhỏ, hãy tập trung vào việc xây dựng năng lực để tạo ra nhiều giá trị hơn, xây dựng uy tín để người khác tin tưởng hơn và tạo ra kết quả để có thể huy động thêm nguồn lực cho những mục tiêu lớn hơn.
Khát vọng là điểm bắt đầu. Năng lực biến khát vọng thành khả năng. Nguồn lực biến khả năng thành quy mô.
3. Vốn xã hội và tinh thần Win-Win – để đi xa cùng nhau
Không ai xây dựng một hành trình lớn hoàn toàn một mình.
Phía sau mỗi doanh nghiệp, mỗi dự án hay mỗi thành quả đáng kể luôn có sự đóng góp của gia đình, cộng sự, đối tác, khách hàng, những người thầy và những người từng trao cho chúng ta một cơ hội.
Đó chính là vốn xã hội – một dạng tài sản không thể nhìn thấy ngay trên bảng cân đối kế toán nhưng có thể quyết định một người đi được bao xa.
Tôi tin vào nguyên tắc Win-Win – cùng có lợi.
Muốn có một mối quan hệ chất lượng, trước hết mình phải trở thành người có giá trị để người khác muốn đồng hành. Giá trị đó có thể đến từ năng lực, khả năng thực thi, sự tử tế, chữ tín hoặc thái độ nghiêm túc với những gì mình đã cam kết.
Khi mình có giá trị để trao đi, quan hệ không còn là chuyện “tôi cần gì ở bạn”, mà trở thành:
“Chúng ta có thể cùng tạo ra điều gì tốt hơn khi đồng hành với nhau?”
Bên cạnh năng lực, sự cầu thị cũng rất quan trọng.
Không ai có thể biết tất cả và không ai có thể giỏi tất cả. Có những người đi trước có kinh nghiệm mà mình chưa có, những đối tác sở hữu nguồn lực mình chưa sở hữu và những cộng sự có thể giúp mình nhìn thấy một góc vấn đề mới.
Biết lắng nghe, biết học hỏi và biết ghi nhận không làm chúng ta nhỏ đi. Ngược lại, đó là cách để trưởng thành nhanh hơn.
Thay vì chờ một “quý nhân” xuất hiện, hãy tập trung trở thành một người đủ năng lực, đủ uy tín và đủ tử tế để người khác muốn đồng hành.
Và khi đã nhận được sự giúp đỡ, hãy nhớ biết ơn.
Khát vọng giúp chúng ta nhìn về phía trước. Năng lực giúp chúng ta đứng vững. Vốn xã hội giúp chúng ta đi xa hơn cùng những người khác.
Thành công không chỉ là có nhiều hơn
Tự chủ về tài chính, xây dựng một doanh nghiệp tốt hay đạt được những mục tiêu lớn là những thành quả đáng trân trọng. Nhưng đó chưa phải đích đến cuối cùng.
Thành công thực sự có ý nghĩa khi những gì chúng ta tạo ra không chỉ làm cuộc sống của mình tốt hơn, mà còn tạo ra giá trị cho những người xung quanh.
Một doanh nghiệp không chỉ tạo ra lợi nhuận, mà còn tạo việc làm, mang đến giá trị cho khách hàng, tạo cơ hội cho đối tác và đóng góp cho cộng đồng.
Một cá nhân cũng có thể dùng kiến thức, kinh nghiệm và nguồn lực mình tích lũy được để giúp người khác cùng tiến lên.
Đó là lúc thành công chuyển thành sự phụng sự.
Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều lớn lao. Có thể bắt đầu bằng việc làm tốt công việc của mình, giữ chữ tín, tạo ra sản phẩm tử tế, đối xử công bằng với cộng sự và sẵn sàng chia sẻ những điều mình biết.
Những giá trị lớn thường được tạo nên từ rất nhiều hành động nhỏ được thực hiện nghiêm túc trong thời gian dài.
Nhận lãnh trách nhiệm và viết nên câu chuyện của chính mình
Chúng ta chỉ có một đời để sống.
Không ai có thể lựa chọn điểm xuất phát của mình, nhưng mỗi người đều có thể lựa chọn cách mình bước tiếp.
Đừng dành quá nhiều thời gian để tìm lý do cho những điều chưa đạt được. Hãy dành thời gian để xây dựng năng lực, tích lũy nguồn lực, tạo dựng uy tín và tìm kiếm những người có thể cùng mình đi xa.
Khát vọng cho chúng ta hướng đi. Năng lực giúp chúng ta biến khát vọng thành kết quả. Vốn xã hội giúp chúng ta tạo ra những giá trị lớn hơn khi cùng nhau hành động.
Đó là cách tôi nhìn về hành trình phát triển của một con người:
Từ tự chủ, đến tạo giá trị, rồi đến phụng sự.
Mỗi người đều có một câu chuyện riêng. Hãy nhận lãnh trách nhiệm với câu chuyện ấy và chủ động viết tiếp những chương mà mình mong muốn.
Đừng tìm lý do để bỏ cuộc. Hãy tìm cơ hội để trưởng thành, tạo giá trị và thành công theo cách có ý nghĩa nhất với mình.
Tìm hiểu thêm về Founder Đặng Huy và hành trình xây dựng An Kiến Hưng Holdings.
